याराना - घट्ट मैत्रीचे नाते

 याराना - घट्ट मैत्रीचे नाते

          हा चित्रपट २३ ऑक्टोबर १९८१ साली प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे निर्माता एच. ए. नाडियाडवाला असून राकेश कुमार यांनी दिग्दर्शित केला आहे. या चित्रपटाची कथा ज्ञानदेव अग्निहोत्री यांनी लिहिली असून पटकथा विजय कौल यांनी लिहिली आहे. कादर खान यांनी संवाद लिहिले आहेत. या चित्रपटातील गाणी अंजान यांनी लिहिली असून राजेश रोशन यांनी संगीतबद्ध केली आहेत. या चित्रपटातील गाणी किशोर कुमार यांनी गायली असून 'बिशन चाचा कुछ गाओ' हे एकमेव गीत मोहमद रफींनी गायले आहे. या चित्रपटात अमिताभ बच्चन, अमजद खान, नीतू सिंग, तनुजा, कादर खान, जीवन, रंजीत यांच्या मुख्य भूमिका आहेत. 

          या चित्रपटात अमजद खानने सकारात्मक भुमिका केली. या आधी अमिताभच्या चित्रपटात त्यांनी खलनायकाची भुमिका केली होती. या चित्रपटात अमजद खान अमिताभचा मित्र दाखवला आहे व अमिताभच्या गायकीला प्रोत्साहन देताना दाखवला आहे. अमिताभच्या गायकीसाठी अमजद खान आपले सर्वस्व गमावतो. अमजद खानने निस्वार्थ मित्राची भूमिका केली आहे. या भूमिकेमुळे अमजद खानला फिल्मफेयर तर्फे दिला जाणारा 'सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेता' चा पुरस्कार दिला. 

          या चित्रपटातील 'सारा जमाना हसींनोका दिवाना' हे गाणे चांगलेच लोकप्रिय झाले. या गाण्याचे वैशिष्ट म्हणजे या गाण्यात अमिताभच्या ड्रेसला इलेक्ट्रिक बल्ब बसवले होते व अमिताभ नाचत असताना तो स्वतः हे बल्ब कपड्याच्या आतून एकाचवेळेस संपूर्ण तादात्म्य राखून ऑपरेट करत होता. हे गाणे बघण्यासाठी प्रेक्षक चित्रपटगृहात गर्दी करीत होते. 

अमिताभचे काही विनोदी सीन -

अमिताभचा विनोदी डान्स 

          विजू खोटे सर्वांना डान्स शिकवत असतो. यात अमिताभही असतो. अमिताभ विचित्र डान्स करत असताना दोघा-तिघांना फाईटही मारतो. हळूहळू सर्वजण एकमेकांना फाईट मारू लागतात व डान्सचे रूपांतर हाणामारीत होते. 

कच्चा पापड पक्का पापड 

          मास्टरजी अमिताभला शिकवताना वाचायला लावतात पण अमिताभला नीट वाचता येत नाही तेव्हा मास्टरजी अमिताभला म्हणतात, 'एक शब्दभी तुम्हारे जबानसे सही नही निकलता' तेव्हा अमिताभ मास्टरजीना 'कच्चा पापड पक्का पापड' म्हणायला लावतो. मास्टरजी म्हणायचा प्रयत्न करतात पण त्यांना जमत नाही. हळूहळू बिल्डिंगमधले सगळे लोक 'कच्चा पापड पक्का पापड' म्हणायला लागतात. शेवटी नीतू सिंगही 'कच्चा पापड पक्का पापड' म्हणायचा प्रयत्न करते व म्हणताना तिचीही तारांबळ उडते. 

कथानक -

        किशन आणि बिशन हे बालपणीचे मित्र असतात. किशन हा अनाथ पण स्वावलंबी आणि मेहनती आहे, तर बिशन हा श्रीमंत पार्श्वभूमीतून आला आहे. दोघांमधील मैत्री खूप घट्ट आहे आणि हीच मैत्री बिशनच्या मामाची डोकेदुखी आहे. बिशनच्या मामाचा त्याच्या बहिणीच्या मालमत्तेवर डोळा आहे. दोन मित्रांना वेगळे करण्यासाठी मामा आपल्या बहिणीला बिशनला पुढील शिक्षणासाठी शहरात आणि नंतर परदेशात पाठवण्यास सांगतात.

           जेव्हा दोन मित्र पुन्हा एकत्र येतात. किशन शंकराच्या देवळात 'भोले ओ भोले' हे गाणे म्हणत असतो तेव्हा बिशन ( अमजद खान ) ला कळते की किशन ( अमिताभ बच्चन ) चा आवाज खूप छान आहे.बिशन हे गाणे रेकॉर्ड करतो. बिशन आता एक यशस्वी उद्योगपती आहे आणि त्याला किशनच्या गायन प्रतिभेला प्रोत्साहन द्यायचे आहे. किशन त्याच्या मित्रासोबत शहरात जातो, तिथे बिशन कोमल ( नीतू सिंग) ला भेटतो व किशनला कलाकार आणि  चांगला माणूस होण्यासाठी तयार करायला सांगतो. दरम्यान, बिशनला समजते  की गेल्या 18 वर्षांपासून मामा आणि त्यांच्या मुलाने कौटुंबिक मालमत्तेची पद्धतशीरपणे लूट केली आहे. यशस्वी गायक होण्यासाठी किशनला आपली उरलेली संपत्ती गहाण ठेवायला भाग पाडले जाते. यामुळे बिशन आणि त्याची पत्नी यांच्यात मोठे भांडण होते, ज्याला खात्री आहे की किशन यशस्वी झाल्यास बिशनकडे पाठ फिरवेल. किशनचा पहिला गाण्याचा कार्यक्रम खूप यशस्वी ठरतो  आणि तो त्याचा मित्र बिशनची गहाण ठेवलेली संपत्ती वाचवण्यासाठी त्याची कमाई दान करतो. जेणेकरून त्याची वहिनी आणि प्रिय भाचा (बिशनचा 10 वर्षांचा मुलगा) घरी परत येऊ शकेल.

          किशन पुढे सेलिब्रिटी बनतो आणि कोमल त्याच्यावरचे प्रेम व्यक्त करते. दरम्यान, बिशन त्याचा विश्वासघातकी मामा ( जीवन ) आणि चुलत भाऊ ( रणजीत ) यांनी रचलेल्या कटात पडतो . अनेक ओलिसांसह बिशनचे अपहरण केले जाते. तेथे बिशनने मानसिक स्थिरता गमावली आणि छळ आणि छळामुळे तो शॉकमध्ये जातो. त्यानंतर त्याला मानसिक आश्रय दिला जातो आणि नंतर त्याला स्मृतिभ्रंश होतो. किशन मानसिक आजारी असल्याचे भासवून अधिकाऱ्यांना फसवून आश्रयस्थानात प्रवेश करतो. व बिशनची आठवण परत आणतो. ओलिसांच्या पलायनाने चित्रपट संपतो - कुटुंब पुन्हा एकत्र येते आणि विश्वासघातकी लोकांना तुरुंगात पाठवले जाते. 

          अमिताभच्या विनोदी अभिनयामुळे व 'सारा जमाना' या गाण्यामुळे हा चित्रपट सुपरहिट झाला. 

सुपर हिट गाणे 'सारा जमाना हसींनोका दिवाना'

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - जो भक्तांचा विसावा । उभा पाचारितो धांवा ॥

 

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - जो भक्तांचा विसावा । उभा पाचारितो धांवा ॥

          जो भक्तांचा विसावा । उभा पाचारितो धांवा ॥१॥
          हातीं प्रेमाचें भातुकें । मुखीं घाली कवतुकें ॥२॥
भवसिंधू सुखें । उतरी कासे लावूनि ॥३॥
        थोर भक्तांची आस । पाहे भोंवताली वास ॥४॥
            तुका म्हणे कृपादानी । फेडि आवडीची धणी ॥५॥

ओवी : जो भक्तांचा विसावा । उभा पाचारितो धांवा ॥१॥ हातीं प्रेमाचें भातुकें । मुखीं घाली कवतुकें ॥२॥

अर्थ : जो देव केवळ भक्तांचे विश्रांतीस्थान आहे, म्हणून तो उभ्यानेच भक्तजनांस आपणाकडे बोलावीत आहे, ह्याकरिता तुम्ही सर्व त्याच्याकडे धाव घ्या. देवाने आपल्याविषयीचा प्रेमरूपी खाऊ भक्तजनांस देण्याकरिता हाती घेतला आहे. 

भावार्थ : विठ्ठल आपल्या भक्तांवर निस्सीम प्रेम करतो. जो कोणी भक्त संकटात सापडला असेल तर त्याच्या मदतीला धावून जातो व संकटाचे निवारण करतो त्यामुळे त्याचे भक्त निर्धास्तपणे त्याच्यावर विसंबून राहतात. भक्ताने विठ्ठलाजवळ आपले गाऱ्हाणे गावे आणि ते विठ्ठलाने लगेच पूर्ण करावे यातूनच विठ्ठलाचे आपल्या भक्तांवर किती प्रेम आहे हे दिसून येते. आपल्या भक्तांना संकटातून सोडवण्यासाठी, त्यांना मदत करण्यासाठी, संसारचक्रातून सोडवण्यासाठी, भक्तांची दुःखे हलकी करण्यासाठी व त्यांची गाऱ्हाणी सोडवण्यासाठी विठ्ठल विटेवर उभा आहे. तो आपल्या भक्तांकडे प्रेमाने बघत आहे. जो कोणी भक्त विठ्ठलाकडे जाईल त्याला विठ्ठल आपल्या जवळचे प्रेम भरभरून देत असतो, भक्तांवर माया करत असतो. आपले प्रेम देण्यासाठी व माया करण्यासाठीच विठ्ठल विटेवर उभा राहिला आहे व आपल्या प्रिय भक्तांस बोलावीत आहे. म्हणूनच तुकाराम महाराज म्हणतात कि, "जो देव (विठ्ठल) भक्तांचे विश्रांतीस्थान आहे तो देव विटेवर उभा आहे व भक्तजनांस प्रेमरूपी खाऊ देण्याकरीता हाती घेतला आहे. हा खाऊ देण्यासाठी आपल्या प्रिय भक्तांस बोलावीत आहे तरी तुम्ही सर्व त्याच्याकडे धाव घ्या."

ओवी : भवसिंधू सुखें । उतरी कासे लावूनि ॥३॥

अर्थ : तो ह्या संसारसमुद्रातून सुखाने आपल्या कासेस लावून भक्तजनांना पार उतरून नेतो. 

भावार्थ : जे भक्त या संसारचक्रात अडकले आहेत व संसाराच्या मोहपाशात गुंतले आहेत. या भक्तांना संसार म्हणजे सर्वकाही असे वाटत आहे तसेच या भक्तांचे मन बायको-मुले, घर, संपत्ती, नातेवाईक, धन-दौलत यातच गुंतले आहे, यांचा मोह त्यांना सुटत नाही अशा भक्तांना विठ्ठल भक्तीमार्गाने व नामःस्मरणाने संसारसमुद्रातून (संसाराच्या चक्रातून) उतरून नेतो तसेच जन्ममृत्यूच्या फेऱ्यातून सोडवून मोक्षगतीला नेतो. 

ओवी : थोर भक्तांची आस । पाहे भोंवताली वास ॥४॥ तुका म्हणे कृपादानी । फेडि आवडीची धणी ॥५॥

अर्थ : ह्याला मोठी भक्तांची इच्छा आहे (आस आहे) ह्याकरिता तो आपल्या भोवताली भक्तजनांची मार्गप्रतिक्षा करीत असतो (राहतो). तुकाराम महाराज म्हणतात, देव भक्तांवर कृपा करून त्यांच्यामधील असणाऱ्या आवडीची तृप्तता करितो. 

भावार्थ : विठ्ठलाला आपल्या प्रिय भक्तांच्या भेटीची आस लागली आहे (ओढ लागली आहे). विठ्ठलाचे आपल्या भक्तांवर नितांत प्रेम आहे म्हणूनच त्याला आपल्या भक्तांच्या भेटीची इच्छा आहे. कधी एकदा आपल्या प्रिय भक्तांना भेटतो व त्यांना प्रेमाने आलिंगन देतो व त्यांची गळाभेट घेतो असे विठ्ठलाला झाले आहे म्हणूनच विठ्ठल आपल्या भक्तांची वाट बघत (मार्गप्रतिक्षा करीत) विटेवर उभा आहे. 

          विठ्ठलाचे सावळे, सुंदर, गोजिरे रूप दिसावे व विठ्ठलाने आपल्याला भरभरून प्रेम द्यावे हि प्रत्येक भक्ताची इच्छा असते, आवड असते. यासाठी प्रत्येक भक्त विठ्ठलाच्या भेटीसाठी पंढरीला धाव घेत असतो व तिथे गेल्यावर विठ्ठलाचे सावळे, सुंदर, गोजिरे विटेवर उभे असलेले रूप पाहिल्यावर धन्य होत असतो, समाधानी होतो, तृप्त होतो. म्हणूनच तुकाराम महाराज म्हणतात कि, "जो भक्त विठ्ठलभेटीसाठी जातो त्याच्यावर देव कृपा करून त्यांच्यामधील असणाऱ्या आवडीची तृप्तता करितो."

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - बाप माझा दीनानाथ । वाट भक्तांची पाहात ।।

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - बाप माझा दीनानाथ । वाट भक्तांची पाहात ।।

    बाप माझा दीनानाथ । वाट भक्तांची पाहात ।।

कर ठेवूनियां कटी । उभा चंद्रभागे तटी ।।

  गळा वैजयंतीमाळा । रूपे डोळस सांवळा ।।

    तुका म्हणे भेटावया । सदा उभारिल्या बाह्या ।।

ओवी :  बाप माझा दीनानाथ । वाट भक्तांची पाहात ।। कर ठेवूनियां कटी । उभा चंद्रभागे तटी ।।

अर्थ : दीनांचा पालक तो परमेश्वर तो माझा बाप असून भक्तांची वाट पाहात आहे. तो देव कंबरेवर हात ठेवून चंद्रभागेच्या काठी उभा राहिला आहे. 

भावार्थ : दीनांचा पालक तो परमेश्वर म्हणजे विठ्ठल हा सर्व जनांचा म्हणजेच गोर-गरीब, दीन-दुबळे,   रंजले-गांजलेले, सर्व जाती-धर्माच्या लोकांचा रक्षणकर्ता आहे, पालक आहे. सर्व जनतेचा संकट निवारणकर्ता आहे. विठ्ठल आपल्या भक्तांची वाट बघत कंबरेवर हात ठेवून चंद्रभागेच्या काठी उभा राहिला आहे. विठ्ठलाला आपल्या भक्तांच्या भेटीची आस लागली आहे. कधी एकदा आपल्या आवडत्या भक्तांना भेटतो व प्रेमाने मिठी मारतो असे विठ्ठलाला झालेले आहे. विठ्ठल भक्तांच्या प्रेमाचा भुकेला आहे. या प्रेमापोटीच विठ्ठल आपल्या भक्तांची वाट बघत कंबरेवर हात ठेवून चंद्रभागेच्या काठी उभा राहिला आहे. 

ओवी :  गळा वैजयंतीमाळा । रूपे डोळस सांवळा ।। तुका म्हणे भेटावया । सदा उभारिल्या बाह्या ।।

अर्थ : त्याच्या गळ्यामध्ये वैजयंती माळ आहे व त्याचे रूप सावळे असून डोळ्यांनी पाहण्याला योग्य आहे. तुकाराम महाराज म्हणतात, जे कोणी भक्त भेटीस येतील त्यास आलिंगन देण्याकरिता आपले बाहू उभारिले आहेत. 

भावार्थ : विठ्ठलाचे रूप कसे आहे तर सावळे, सुंदर, मनोहारी आहे. डोळ्यांना सुखावणारे आहे. गळ्यात तुळशीमाळा आहेत, कंठामध्ये वैजयंती माळ झळकत आहे, कपाळाला कस्तुरी मळवट भरला आहे तर कानात मकर कुंडले घातली आहेत. डोक्यावर सोनेरी मुकुट झळकत आहे व अंगावर शेला पांघरला आहे. कमरेला पीतांबर नेसला आहे. दोन्ही हात कटीवर ठेवून विटेवर उभा आहे व भक्तांकडे प्रेमाने बघत आहे असे हे विठ्ठलाचे लाघवी रूप आहे व डोळ्यांनी पाहण्याला योग्य आहे. हे रूप पाहिल्याबरोबर मनाचे समाधान होते. आत्मिक आनंद मिळतो. 

          विठ्ठल आपल्या भक्तांच्या भेटीसाठी आतुर झाला आहे. त्याला भक्तांच्या भेटीची ओढ लागली आहे. आपल्या भक्तांना कधी एकदा भेटतो व प्रेमाने आपल्या बाहुपाशात घेतो असे त्याला झाले आहे म्हणूनच जे कोणी भक्त भेटीस येतील त्यास आलिंगन देण्याकरिता (मिठी मारण्याकरिता) त्याने आपले बाहू (हात) उभारिले आहेत.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

अवीट गोडीचे गाणे - मी रात टाकली, मी कात टाकली

          'मी रात टाकली, मी कात टाकली' हे अवीट गोडीचे गाणे जैत रे जैत या चित्रपटातील आहे. हा चित्रपट १९७७ साली प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे दिग्दर्शक जब्बार पटेल असून निर्माता निर्माता उषा मंगेशकर व हृदयनाथ मंगेशकर आहेत. या चित्रपटात मोहन आगाशे, स्मिता पाटील, निळू फुले, सुलभा देशपांडे यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. या चित्रपटातील गाणी ना. धों. महानोर यांनी लिहिली असून हृदयनाथ मंगेशकर यांनी संगीतबध्द केली आहेत तर लता मंगेशकर, रवींद्र साठे, आशा भोसले यांनी स्वरबद्ध केली आहेत. 

           'मी रात टाकली, मी कात टाकली' हे गाणे लता मंगेशकर, रवींद्र साठे यांनी गायले असून स्मिता पाटील यांच्यावर चित्रित झाले आहे. चिंधी(स्मिता पाटील) हिचा काडीमोड होतो. ती आपल्या नवऱ्यापासून फारकत घेते व त्याच्यापासून मुक्त होते. तिचे गावातीलच नाग्या (मोहन आगाशे) या तरुणावर प्रेम असते. तिच्या मनात त्या तरुणाने घर केलेले असते. त्याच्याबरोबर लग्नगाठ बांधायला तयार असते. म्हणूनच ती म्हणते कि, 'अंगात माझिया भिनलाय ढोलिया, मी भिंगरभिवरी त्याची गो मालन झाली' 

मी रात टाकली, मी कात टाकली
मी मुडक्या संसाराची बाई लाज टाकली ।

हिरव्या पानांत, हिरव्या पानांत चावंळ चावंळ चालती
भर ज्वानीतली नार, अंग मोडीत चालती ।

ह्या पंखावरती, मी नभ पांघरती
मी मुक्त मोरनी बाई चांदन्यात न्हाती ।

अंगात माझिया भिनलाय ढोलिया
मी भिंगरभिवरी त्याची गो मालन झाली
मी बाजिंदी मनमानी बाई फुलांत न्हाली ।

 

 

आनंदाचे डोही आनंद तरंग ।

 

 

 आनंदाचे डोही आनंद तरंग ।

          आपण एखाद्याला आनंद देतो म्हणजे काय तर आपणच केलेल्या एखाद्या चांगल्या कृतीतून दुसऱ्याचे समाधान करतो, सुख प्राप्त करतो आणि दुसऱ्याच्या सुखात आपले सुख शोधतो ते सुख म्हणजेच आनंद होय. आपल्या हातून एखादे सत्कर्म घडले म्हणजेच निःस्वार्थ भावनेने दानधर्म केला, एखाद्याची सेवा केली, दीन-दुबळे, गरीबांना मदत केली तर त्यातून जो आपल्याला आनंद मिळतो तो सर्व सुखाच्या पलीकडचा असतो. पैसा-अडका, धनदौलत, संपत्ती या गोष्टींपासून आपल्याला क्षणिक आनंद मिळतो कारण या आनंदाबरोबर चिंता, दुःख बरोबर येत असतात. आपल्याकडे आहे ती संपत्ती, धनदौलत संपणार तर नाही ना किंवा यात आणखी कशी भर पडेल याची चिंता लागून राहिलेली असते तसेच यातील संपत्ती, पैसा नष्ट झाला किंवा खर्च झाला, चोरून नेला तर दुःख प्राप्त होते. म्हणूनच पैसा-अडका, संपत्ती या क्षणिक आनंद देणाऱ्या गोष्टी आहेत व या गोष्टींपासून मनाचे समाधान होण्याऐवजी मानसिक त्रासच होत असतो कारण या गोष्टी मिळवण्यासाठी माणूस या गोष्टींच्या मागे धावत सुटतो व आपले सुख गमावून बसतो. 

          "मन आनंदी तर सर्व काही आनंदी" अशी एक म्हण आहे. खरोखरच आपले मन आनंदी असेल तर आपल्याजवळ असणाऱ्या सर्व गोष्टींपासून आनंद मिळवता येतो. फक्त तो आनंद कसा मिळवायचा हे आपण ठरवले पाहिजे. अगदी साध्या गोष्टीतूनही आपल्याला आनंद मिळवता येतो. वाचनातून, लिखाणातून, संगीत ऐकण्यातून, चांगल्या ठिकाणी फिरायला जाण्यातून, लोकांशी संवाद साधण्यातून, समाज कार्यातून इ. अशा गोष्टींपासून मनाला आनंद मिळतो. या आनंदातूनच चांगले विचार (happy thought) मनात येतात. चांगल्या विचारांमुळे मनातील नकारार्थी विचार (nigetive thinking) निघून जाऊन सकारात्मक विचार (possitive thinking) येतात व हेच विचार आपल्या आयुष्याला कलाटणी देऊ शकतात. 

         तुकाराम महाराजांचा एक अभंग आहे, "आनंदाचे डोही आनंद तरंग । आनंदची अंग आनंदाचे ।।" तुकाराम महाराजांवर एकामागून एक आपत्ती येत होत्या, संकटे कोसळत होती तेव्हा त्यांनी भक्तीमार्ग स्विकारला. ते विठ्ठलाची भक्ती करू लागले. त्यातूनच त्यांना आनंद, समाधान मिळू लागले. म्हणूनच आपले मन आनंदीत, प्रफुल्लीत ठेवले पाहिजे. मनातील नकारात्मक विचार झटकून सकारात्मक विचार केले पाहिजेत तरच आपले जीवन आनंदमय, चैतन्यमय वाटू लागेल. जीवनाचा पूर्ण आस्वाद घेता येईल. 

 

 BEE HAPPY 

 

 

 

 

 

 

 

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - पंढरीसी जाय । तो विसरे मायबाप ।।

 तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - पंढरीसी जाय । तो विसरे मायबाप ।।

पंढरीसी जाय । तो विसरे मायबाप ।। १ ।।

     अवघा होय पांडुरंग । राहे धरूनिया अंग ।। २ ।।

न लगे धन मान । देहभावें उदासीन ।। ३ ।।

      तुका म्हणे मळ । नासी तात्काळ हे स्थळ ।। ४ ।। 

ओवी : पंढरीसी जाय । तो विसरे मायबाप ।। १ ।। अवघा होय पांडुरंग । राहे धरूनिया अंग ।। २ ।।

अर्थ : जो पंढरीस जातो, तो आपल्या आईबाप, गणगोत इ. ना विसरतो. तो सर्व पांडुरंगरूप होतो व त्याच अंगाने राहतो. 

भावार्थ : पंढरपूर, विठ्ठलाचे वसतीस्थान. तिथे आहे पांडुरंगाचा निवास. कटीवर कर ठेवून, प्रेमभावेने विठ्ठल आपल्या भक्तांकडे बघत युगानुयुगे विटेवर उभा आहे. त्याचे सावळे, सुंदर, मनोहारी रूप बघितले कि डोळे सुखावतात. धन्य झाल्यासारखे वाटते. गळ्यात तुळशीमाळा घातल्या आहेत, मस्तकावर मुकुट धारण केला आहे, कानात मकरकुंडले घातली आहेत, पीतांबर नेसला असून भरजरी शेला पांघरला आहे, कपाळावर कस्तुरी मळवट भरला आहे. असे विठ्ठलाचे विलोभनीय, मनोहरी रूप पहिले की भक्तजन विठ्ठलाच्या प्रेमात पडतात, त्याच्या रूपावर भाळतात. विलोभनीय रूप डोळ्यात साठवतात. आपल्या अंतर्मनात त्याच्या रूपाचा ठसा उमटवतात. देहभान विसरून स्वतःला, सर्व नातेवाईकांना म्हणजेच आईबाप, भाऊ-बहीण, बायको-मुलं, गणगोत इत्यादींना विसरून विठ्ठलाचे विलोभनीय रूप पाहत बसतात. त्या रूपाशी एकरूप होतात, विठ्ठलमय होऊन जातात (त्याच स्थितीत किंवा अंगाने राहतात). 

ओवी : न लगे धन मान । देहभावें उदासीन ।। ३ ।। तुका म्हणे मळ । नासी तात्काळ हे स्थळ ।। ४ ।। 

अर्थ : द्रव्य व मान ह्यांची इच्छा त्याच्यामध्ये राहत नाही, कारण तो देहाविषयी उदास असतो. तुकाराम महाराज म्हणतात, पंढरपूर हे ठिकाण मळाचा तात्काळ नाश करणारे ठिकाण आहे. 

भावार्थ : पंढरपूरला आल्यावर व सावळया विठ्ठलाचे दर्शन घेतल्यावर भक्तजन देहभान हरखून जातात, स्वतःला विसरतात. त्यांच्यातील अहंकार, गर्व, 'मी' पणा गळून पडतो.(त्रिगुणमळाचा नाश होतो). ते फक्त विठ्ठलमय होतात. त्यांच्या मनात फक्त विठ्ठलाचेच भाव येतात. त्यांचे मन विठ्ठलभक्तीकडे, नामःस्मरणाकडे ओढले जाते. मनात वाईट विचार येत असतील तर ते निघून जातात. द्रव्याबद्दल (पैसा-अडका, संपत्ती, सुवर्णअलंकार इ.) तिटकारा वाटू लागतो. विठ्ठलभक्तीपुढे हे सारे कस्पटासमान वाटू लागते. विठ्ठलापुढे सारे भक्तजन सारखे आहेत. लहान-मोठा, गरीब-श्रीमंत असा भेदभाव नाही. त्यामुळे मान-अपमानाचा संबंध येत नाही. पंढरपूरमध्ये आल्यावर सर्व भक्तांना समान वागणूक मिळते. तिथे दुजाभावपणा, 'मी'पणा नाही, अहंकाराला थारा नाही तसेच क्रोध, मत्सर, लोभ, वासना इ. वाईट गोष्टींना थारा नाही. हे विचार आपोआपच मनातून निघून जातात. म्हणूनच तुकाराम म्हणतात कि, 'पंढरपूर हे ठिकाण त्रिगुणमळाचा नाश करणारे ठिकाण आहे.'

 

 

 तुकाराम महाराज गाथा -- अभंग -- वळीते जे गाई । त्यासि फार लागे काही ।।

वळीते जे गाई । त्यासि फार लागे काही ।। १ ।।

निवे भावाचे उत्तरी । भलते एके धणीवरी ।। २ ।।

न लगती प्रकार । काही मानाचा आदर ।। ३ ।।

सांडी थोरपणा । तुका म्हणे सवें दीना ।। ४ ।।

ओवी : वळीते जे गाई । त्यासि फार लागे काही ।। १ ।। निवे भावाचे उत्तरी । भलते एके धणीवरी ।। २ ।।

अर्थ : जे केवळ गाई वळणारे परम भाविक गोपाळ त्यांना देवाला प्रसन्न करण्याविषयी फारसे द्रव्य, गंध, फुले वैगेरे अलंकाराची जरूर पडली नाही. केवळ त्यांच्या भावाने भरलेल्या प्रेमपर शब्दाने हरी शांत होतात. 

भावार्थ : या ओवीतून गोपाळांनी केलेली हरीची भक्ती किंवा पुजाविषयी तुकाराम महाराज सांगतात कि, जे गाई वळणारे गोपाळ आहेत त्यांना देवाला (हरीला) प्रसन्न करण्यासाठी द्रव्य, गंध, फुले वैगेरे अलंकाराची जरूर पडली नाही उलट गोपाळ देवाशी प्रेमाने चार शब्द बोलायचे व देवाबरोबर आनंदाने रहायचे. गोपाळ आपल्यातीलच एक असे मानून आपल्या घासातील घास हरीला द्यायचे. हरीसुद्धा गोपाळांनी दिलेला प्रेमाचा घास घेऊन व त्यांच्याबरोबर राहून तृप्त व्हायचे. गोपाळांचा प्रेमभाव बघून व अमृतबोल ऐकून हरी मनातून आनंदीत व्हायचे. 

ओवी :  न लगती प्रकार । काही मानाचा आदर ।। ३ ।। सांडी थोरपणा । तुका म्हणे सवें दीना ।। ४ ।।

अर्थ : देवाला संतुष्ट करण्याला मान करणे किंवा आदरातिथ्य करणे हे सर्व प्रकार त्यांना करावे लागत नाहीत. तुकाराम महाराज  म्हणतात, देव आपल्यामधला मोठेपणा टाकून या दिनांच्या बरोबर असतात. 

भावार्थ : गोपाळांचा प्रेमभाव बघूनच हरी आपल्यामधला मोठेपणा टाकून या गरीब गोपाळांबरोबर रहातो व त्यांच्याबरोबर आनंदाने जेवतो. यासाठी हरीला संतुष्ट करण्यासाठी मानसन्मानाची व आदरातिथ्याची गरज भासत नाही फक्त एक प्रेमभाव पुरेसा होतो. तुकाराम महाराजांना असे वाटते कि हरीची भक्ती करावी ती गोपाळांसारखी. भक्तीमुळे गोपाळ व हरी एकरूप झाले. दोघांमधील प्रेमभाव वाढू लागला. त्यामुळे हरी आपला मोठेपणा विसरून गरीब गोपाळांबरोबर खेळू लागला व जेवू लागला. त्यांच्यातीलच एक होवून गेला. आपणही जर गोपाळांसारखी भक्ती केली तर देव आपल्यावर संतुष्ट होवून आपल्याबरोबर राहील.