Saturday, January 14, 2023

 दोस्ताना -- सलामत रहे दोस्ताना हमारा

 

 दोस्ताना -- सलामत रहे दोस्ताना हमारा 

          दोस्ताना हा चित्रपट १७ ऑक्टोबर १९८० रोजी प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे निर्माता यश जोहर असून दिग्दर्शक राज खोसला आहेत. सलीम-जावेद यांनी कथा लिहिली आहे. या चित्रपटातील गाणी आनंद बक्षी यांनी लिहिली असून लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी संगीतबद्ध केली आहेत. या चित्रपटातील गाणी मोहमद रफी, किशोर कुमार, आशा भोसले, लता मंगेशकर यांनी गायली आहेत. अमिताभ बच्चन, शत्रुघ्न सिन्हा, झीनत अमान, प्रेम चोप्रा, अमरीश पुरी, प्राण यांच्या मुख्य भुमिका आहेत. 

          हा चित्रपट अमिताभ व शत्रुघ्न सिन्हा यांच्या मैत्रीवर घेतलेला आहे. या दोघांच्या मैत्रीवर आधारीत 'बने चाहे दुश्मन जमाना हमारा, सलामत रहे दोस्ताना हमारा' हे गाणे आनंद बक्षी यांनी लिहिले आहे तर किशोर कुमार व मोहमद रफी यांनी गायले आहे. अमिताभ व शत्रुघ्न सिन्हावर चित्रित केलेले गाणे आजही पसंत केले जाते. 

कथानक -- 

          विजय ( अमिताभ बच्चन ) आणि रवी ( शत्रुघ्न सिन्हा ) चांगले मित्र आहेत आणि दोघेही एकमेकांवर खूप विश्वास ठेवतात. विजय हा पोलिस अधिकारी आहे आणि रवी हा वकील आहे. विजय गुन्हेगारांना पकडतो, तर रवी त्यांना बाहेर काढतो. त्याला डागा ( प्रेम चोप्रा ) ने घेतले आहे . एके दिवशी विजय आणि रवी शीतलला ( झीनत अमान ) वेगवेगळ्या ठिकाणी आणि वेळी भेटतात आणि दोघेही तिच्या प्रेमात पडतात. विजयने त्याच्या प्रेमाची कबुली दिली आहे आणि शीतलचेही विजयवर प्रेम आहे, तर रवीचे शीतलवर एकतर्फी प्रेम आहे.

          रवी विजयला शीतलवरील त्याच्या प्रेमाबद्दल सांगतो, विजय हे ऐकून पुर्णपणे हादरतो व हवालदिल होतो  परंतु रवीसाठी आपल्या प्रेमाचा त्याग करण्याचा निर्णय घेतो. तथापि, रवीला विजय आणि शीतलचा फोटो दाखवून डागा विजय आणि रवीची मैत्री भडकवतो. दोघांच्यात गैरसमज निर्माण करून दोघांच्या मैत्रीत वितुष्ट आणतो.  विजय आणि रवी पहिल्यांदाच प्रतिस्पर्धी बनले आहेत. बाकी चित्रपटात विजय आणि डागा यांच्यातील संघर्ष दाखवण्यात आला आहे. गैरसमज झाल्यानंतर, रवी डागाची बाजू घेतो, परंतु नंतर त्याला सत्य कळते आणि त्याच्या कृत्याचे प्रायश्चित करतो

          डागा रवी आणि शीतलला पकडतो मग विजय आपल्या मित्राला वाचवण्यासाठी तिथे येतो पण तो देखील अडकतो त्यानंतर रवी आणि विजय कसा तरी मोकळा होतो आणि डागा तिथून पळून जातो, रवी आणि विजयने डागाचा पाठलाग करतात  तेव्हा डागा आणि विजयमध्ये भांडण होते. डागा गोळी मारण्याचा प्रयत्न करतो विजय अडकतो पण विजय आधीच सावध होतो आणि तो डागाला गोळी मारतो, डागा मारला जातो मग विजय आणि रवी यांच्यातील गैरसमज दूर होतात व दोघे परत दोघे मित्र बनतात. एकमेकांना मिठी मारतात.

 

गुंडोंकी सिटीया नही बजेगी तो क्या  मंदिरोकी घंटी बजेगी --

          अमिताभच्या संवादात एक वेगळीच जादू असते. त्याचे संवाद ऐकावेशे वाटतात. सिनेमातील कोणताही प्रसंग असो तो आपल्या संवादाने प्रेक्षकांच्या टाळ्या घेतो. या चित्रपटातील पुढील प्रसंगातही आपल्या संवादाने प्रेक्षकांची मने जिंकली. 

          झीनत  अमानला बघून पेंटल शिट्टी मारतो व हम तुम एक कमरे मे बंद हो हे गाणे म्हणत तीला छेडतो. झीनत अमान त्याला पोलीस स्टेशनमध्ये घेऊन येते. अमिताभ पेंटलला कोठडीत बंद करायला हवालदाराला सांगतो व झीनत अमानच्या कपड्यांकडे बघतो व म्हणतो, "लडकियोंको छेडणेवाले ऐसे थर्डक्लास गुंडोन्को पकडना हमारा फर्ज है लेकिन  लडकियोंको भी फर्ज है, इस तरह के कपडे पहेनकर सडकोपर निकलोगी तो गुंडोंकी सिटीया नही बजेगी तो क्या  मंदिरोकी घंटी बजेगी" 

          सर्व कलाकारांनी केलेल्या उत्कृष्ठ अभिनयामुळे हा चित्रपट सुपरहिट झाला. अमिताभ बच्चन व शत्रुघ्न सिन्हा यांनी चांगला अभिनय केल्यामुळे दोघांचे नाव फिल्मफेयर तर्फे दिल्या जाणाऱ्या 'बेस्ट ऍक्टर (सर्वश्रेष्ठ अभिनेता)' पुरस्कारासाठी नामांकित झाले.

         

 

 

 


  'बने चाहे दुश्मन जमाना हमारा, सलामत रहे दोस्ताना हमारा' सुपर हिट गाणे

 

 

 

 

 

 

Friday, December 30, 2022

तुकाराम महाराज गाथा -- माझी भक्ति भोळी । एकविध भावबळी ।।

 


 तुकाराम महाराज गाथा -- माझी भक्ति भोळी । एकविध भावबळी ।।


माझी भक्ति भोळी । एकविध भावबळी ॥१॥
मी कां पडेन निराळा । ऐसा सांडूनि सोहळा ॥२॥
आतां अनारिसा । तेथे न व्हावें सहसा ॥३॥
तुका म्हणे जोडुनि पाय । पुढें उगा उभा राहें ॥४।। 

ओवी : माझी भक्ति भोळी । एकविध भावबळी ॥१॥ मी कां पडेन निराळा । ऐसा सांडूनि सोहळा ॥२॥

अर्थ : माझी भक्ती भोळी असून एकनिष्ठ आणि बळकट भावाची आहे, अशा प्रकारचा सोहळा टाकून मी कशाकरिता भक्ती सोहळ्यापासून वेगळा होऊ?

भावार्थ : तुकाराम महाराजांची भक्ती ही अंतःकरणापासून केलेली आहे. या भक्तीत कुठलाही स्वार्थभाव नाही किंवा देवाकडून काहीतरी प्राप्त व्हावे यासाठी केलेली भक्ती नाही. या भक्तीत देवाबद्दल प्रेम आहे. तुकाराम महाराज विठ्ठलाबद्दल एकनिष्ठ आहेत म्हणजेच त्यांच्यावर  कुठलेही संकट येवो अगर एखादी आपत्ती कोसळो या प्रसंगातही ते विठ्ठलाशी एकनिष्ठ राहतात. विठ्ठलाशी एकनिष्ठ असलेने त्यांचे मनात फक्त विठ्ठलाचे व त्याचे भक्तीविषयी विचार असतात. 

          कुठलाही सोहळा हा आनंद देणारा, मनाला समाधान देणारा असतो तसेच तुकाराम महाराजांचा भक्तीमय सोहळासुद्धा मनाला आनंद व समाधान देणारा आहे. या भक्तिमय सोहळ्यात तुकाराम महाराज आनंदाने भजन-कीर्तनात नाचत असतात, गात असतात. विठुनामाच्या गजरात तल्लीन झालेले असतात. ते मनाने व देहाने विठ्ठलमय झालेले असतात. अशा या भक्तिमय सोहळ्यामूळे त्यांना सुख प्राप्त होते, आत्मिक समाधान मिळते. म्हणूनच ते म्हणतात कि, "अशा प्रकारचा सोहळा टाकून मी कशाकरिता भक्ती           सोहळ्यापासून वेगळा होऊ?"

ओवी : आतां अनारिसा । तेथे न व्हावें सहसा ॥३॥ तुका म्हणे जोडुनि पाय । पुढें उगा उभा राहें ॥४।। 

अर्थ : ह्या ठिकाणी सहसा कधी वेगळे होऊ नये. तुकाराम महाराज म्हणतात, अहो देवा, तुम्ही पाय जुळवून आमच्या पुढे उगाच उभे रहा. 

भावार्थ : भक्तिमय सोहळ्यापासून आनंद मिळतो, आत्मिक समाधान मिळते. मन उत्साही, प्रफुल्लित राहते. सतत देवाकडे धाव घेते. भक्तिमय सोहळ्यामूळे जे सुख प्राप्त होते ते इतर दुसऱ्या कुठल्या गोष्टीमुळे प्राप्त होत नाही. तसेच या सोहळ्यामुळे देवाशी एकरूप होता येते. म्हणूनच तुकाराम महाराज म्हणतात कि, "ह्या ठिकाणी (भक्तिमय सोहळ्याठिकाणी) सहसा कधी वेगळे होऊ नये."

          तुकाराम महाराजांना विठ्ठलभक्तीमुळे व त्याच्या दर्शनामुळे सुख प्राप्त होत होते, आत्मिक समाधान मिळत होते. विठ्ठलाचे चरण जरी पाहिले तरी त्यांना आनंद होत होता, मन उत्साही, प्रफुल्लित होत होते. म्हणूनच ते विठ्ठलाला म्हणतात कि, "अहो देवा, तुम्ही पाय जुळवून आमच्या पुढे उगाच उभे रहा."

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 









 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Saturday, November 26, 2022

अवीट गोडीचे गाणे - दृष्ट लागण्याजोगे सारे 

 


अवीट गोडीचे गाणे - दृष्ट लागण्याजोगे सारे 

          'दृष्ट लागण्याजोगे सारे' हे गीत माझं घर माझा संसार या चित्रपटातील आहे. हा चित्रपट १९८६ साली प्रदर्शित झाला. हा चित्रपट राजदत्त यांनी दिग्दर्शित केला. दृष्ट लागण्याजोगे सारे हे गीत सुधीर मोघे यांनी लिहिले असून या गीताला अरुण पौडवाल यांनी संगीत दिले आहे. हे गीत अनुराधा पौडवाल व सुरेश वाडकर यांनी गायलेले आहे. हे गीत अजिंक्य देव व मुग्धा चिटणीस यांच्यावर चित्रित झालेले आहे. 'दृष्ट लागण्या जोगे सारे' हे गाणं आजही संगीत प्रेमींचं आवडतं गाणं... हे गाणं गुणगुणायला लागलं की, डोळ्या समोर येतात ती ट्रेनमधील ते नवं जोडपं. हे जोडपं नव्या संसाराचे स्वप्न उराशी बाळगून प्रवास करतात. हे जोडपं साकारलं आहे अजिंक्य देव व मुग्धा चिटणीस यांनी. 

             मुग्धा चिटणीस एक गुणवंत अभिनेत्री. तिने या एवढया एकाच चित्रपटात काम केले परंतु आपल्या गोड अभिनयाने तिने प्रेक्षकांची मने जिंकली. ती केवळ अभिनेत्री नव्हती तर उत्कृष्ठ            कथा-कथाकथनकारही होती. तिने भारत आणि अमेरिकेत कथाकथन शैलीत ५०० कार्यक्रम सादर केले होते. मुंबईतील ‘ऑल इंडिया रेडिओ’मध्ये पुष्कळ कार्यक्रम सादर केले. १० एप्रिल १९९६ साली तिचे कॅन्सर या गंभीर आजारामुळे निधन झाले तेव्हा तिचे वय होते अवघे ३१ वर्षाचे. तिच्या जाण्याने मराठी चित्रपटसृष्टी एका गोड अभिनेत्रीला मुकली. 'दृष्ट लागण्याजोगे सारे' या गीतामुळे हि गोड अभिनेत्री अजूनही आपल्यात आहे असे वाटते. ह्या गाण्याचे बोल ऐकले कि तिचा हसरा व गोड चेहरा डोळ्यासमोर येतो.

 

दृष्ट लागण्याजोगे सारे, गालबोटही कुठे नसे
जग दोघांचे असे रचू की स्वर्ग त्यापुढे फिका पडे !

स्वप्नाहून सुंदर घरटे मनाहून असेल मोठे
दोघांनाही जे जे हवे ते होईल साकार येथे
आनंदाची अन्‌ तृप्तीची शांत सावली इथे मिळे
जग दोघांचे असे रचू की स्वर्ग त्यापुढे फिका पडे !

जुळलेले नाते अतुट घडे जन्मजन्मांची भेट

घेऊनिया प्रीतिची आण एकरूप होतील प्राण
सहवासाचा सुगंध येथे आणि सुगंधा रूप दिसे
जग दोघांचे असे रचू की स्वर्ग त्यापुढे फिका पडे !



 

Friday, September 23, 2022

अवीट गोडीचे गाणे -- हवास तू, हवास तू, हवास मज तू हवास तू


अवीट गोडीचे गाणे -- हवास तू, हवास तू, हवास मज तू हवास तू 

          ''हवास तू, हवास तू, हवास मज तू, हवास तू'' हे अवीट गोडीचे गाणे आम्ही जातो आमुच्या गावा या चित्रपटातील आहे. हे गीत जगदीश खेबूडकर यांनी लिहिले असून सुधीर फडके यांनी संगीतबद्ध केले आहे. आशा भोसले यांनी आपल्या सुरेल आवाजात हे गीत गायले आहे. हे गीत उमा व श्रीकांत मोघे यांचेवर चित्रित झाले आहे. 

          आम्ही जातो आमुच्या गावा हा चित्रपट १९६८ साली प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन कमलाकर तोरणे यांनी केले आहे. या चित्रपटात उमा, श्रीकांत मोघे, सुर्यकांत मांढरे, धुमाळ, गणेश सोळंकी, रामचंद्र वर्दे यांच्या मुख्य भूमिका आहेत. या चित्रपटातील गाणी आशा भोसले आणि सुधीर फडके यांनी गायली असून सुधीर फडके यांनी संगीतबद्ध केली आहेत. त्यातीलच हे एक गीत आहे. 


हवास तू, हवास तू, हवास मज तू, हवास तू
प्रिया नाचते आनंदाने दूर उभा का उदास तू?

मदनासम हे रूप देखणे, शब्दाविण हे मुक्त बोलणे
तुझ्यापुढे मज गगन ठेंगणे, ज्योती मी अन् प्रकाश तू

या तेजस्वी डोळ्यांमधुनी, भरदिवसा हो रात चांदणी
मुखचंद्राच्या कलाकलांनी, हासविणारा सुहास तू

तारुण्याच्या झाडावरती, मोहक होउनी बसली प्रीती
या प्रीतीच्या पूर्तीसाठी, करशील का रे प्रयास तू 
 

 

Saturday, August 27, 2022

अवीट गोडीचे गाणे - तुम्हांवर केलि मि मर्जि बहाल, नका सोडुन जाऊ, रंगमहाल

 

अवीट गोडीचे गाणे - तुम्हांवर केलि मि मर्जि बहाल, नका सोडुन जाऊ, रंगमहाल

           'तुम्हांवर केलि मि मर्जि बहाल, नका सोडुन जाऊ, रंगमहाल' हे अजरामर गीत पिंजरा या चित्रपटातील आहे. ह्या गीताचे बोल लिहिले आहेत जगदीश खेबूडकर यांनी तर हे गीत संगीतबद्ध केले आहे राम कदम यांनी. उषा मंगेशकर यांनी आपल्या सुरेल आवाजात हे गीत गायले आहे. 

          खेबूडकरांच्या अजरामर कलाकृतींपैकी एक म्हणजे पिंजरा या चित्रपटातील गाणी. ह्या चित्रपटासाठी खेबूडकर यांनी तब्बल ११० गाणी लिहिली त्यातली ११ गाणी निवडण्यात आली. या ११ गाण्यांपैकी 'तुम्हांवर केलि मि मर्जि बहाल, नका सोडुन जाऊ, रंगमहाल' हे गाणे आहे. ह्या गाण्याचा किस्सासुद्धा रंजक आहे. शांताराम बापूंनी या चित्रपटासाठी खेबूडकरांकडून ४९ लावण्या लिहून घेतल्या परंतु त्यातील एकही लावणी शांताराम बापूंना आवडली नाही. ह्या लावण्या बापूंना आवडल्या नसल्यामुळे खेबूडकर निराश झाले व घरी परतले. सतत लावणीचाच विचार डोक्यात घोळत असल्याने त्यांना झोपही लागत न्हवती. झोप पार उडाली होती. असाच लावणीचा विचार करत असता त्यांना रात्री दोन वाजता 'तुम्हांवर केलि मि मर्जि बहाल, नका सोडुन जाऊ, रंगमहाल' ह्या लावणीचे बोल सुचले व त्यांनी लगेच शांताराम बापूंना फोन करून हे बोल ऐकवले. बापूंना ह्या लावणीचे बोल इतके आवडले कि त्यांनी खेबूडकरांना शाबासकी दिली. ही लावणी राम कदमांनी लगेच संगीतबद्ध केली व उषा मंगेशकर यांनी आपल्या सुरेल आवाजात गायली.

                                              तुम्हांवर केलि मि मर्जि बहाल
                       नका सोडुन जाऊ, रंगमहाल

पापण्यांचि तोरणं बांधुन डोळ्यांवरती
ही नजर उधळिते काळजातली पिर्ती
जवळी यावं, मला पुसावं, गुपीत माझं खुशाल

हुरहुर म्हणु की ओढ म्हणू ही गोड
या बसा मंचकी, सुटंल गुलाबी कोडं
विरह जाळिता मला, रात ही पसरी मायाजाल

लाडे-लाडे अदबिनं तुम्हा विनविते बाई
पिरतिचा उघडला पिंजरा तुमच्या पायी
अशीच र्‍हावी रात साजणा, कधी न व्हावी सकाळ

 


 

 


Sunday, August 14, 2022

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - साधनें तरी हींच दोन्ही ।

 तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - साधनें तरी हींच दोन्ही ।

        साधनें तरी हींच दोन्ही । जरी कोणी साधील ।। १ ।।

परद्रव्य परनारी । यांचा धरी विटाळ ।। २ ।।

    देव भाग्ये घरा येती । संपत्ती त्या सकळा ।। ३ ।।

  तुका म्हणे तें शरीर । गृह भांडार देवाचें ।। ४ ।।

ओवी : साधनें तरी हींच दोन्ही । जरी कोणी साधील ।। १ ।। परद्रव्य परनारी । यांचा धरी विटाळ ।। २ ।।

अर्थ : परमार्थ इच्छिणाऱ्याने पुढील दोन साधने साधावीत. ती ही की, दुसऱ्याचे धन व दुसऱ्याची स्त्री ह्या दोहींचा विटाळ धरावा. 

भावार्थ : परमार्थ साधणे म्हणजे कुठल्याही फळाची अपेक्षा न करता निस्वार्थ भावनेने केलेले कर्म. परमार्थ साधताना मनात लोभ, आशा, स्वार्थ या गोष्टी नसाव्यात. मन स्वच्छ, निर्मळ असावे. परमार्थ साधण्याच्या वेळेस दातृत्वाची भावना असावी. अशा वेळेस फायदा-तोट्याचा विचार करू नये. 

          ज्याला परमार्थ करण्याची इच्छा आहे त्याने दुसऱ्याचे धन व दुसऱ्याची स्त्री ह्या दोहोंचा विटाळ धरावा. याचा अर्थ असा होतो कि, जर दुसऱ्याचे धन आपल्याला मिळावे अशी अपेक्षा मनात धरली तर तो स्वार्थी भाव होतो. मुळात परमार्थ इच्छिणाऱ्याने दुसऱ्याचे धन बळकाविण्याचे मनात आणले तर परमार्थ करण्याच्या विरुद्ध आहे. परमार्थामध्ये आपल्याजवळ असलेले सर्व काही निःसंकोचपणे दुसऱ्याला (गरजू व्यक्तीला) देणे हे तत्व पाळावे लागते. याबाबतीत कर्णाचे उदाहरण उत्तम आहे. कर्ण दातृत्वाच्या बाबतीत (दुसऱ्यांना व गरजू लोकांना देण्याच्या बाबतीत) प्रसिद्ध होता. कर्ण दातृत्व करता करता परमार्थ साधत होता. 

          दुसऱ्याच्या स्त्रीबद्दल किंवा तिला वश करण्याबद्दल (तिला मिळवण्याबद्दल) मनात आशा बाळगणे म्हणजे मनात वासना निर्माण होणे होय. जेव्हा मनात वासना निर्माण होते तेव्हा मन कलुषित होते. मनात वाईट विचार येतात. मन भरकते. चांगल्या विचारांपासून परावृत्त होते (दूर जाते) म्हणूनच तुकाराम महाराज म्हणतात कि, "परमार्थ इच्छिणाऱ्याने पुढील दोन साधने साधावीत. ती ही की, दुसऱ्याचे धन व दुसऱ्याची स्त्री ह्या दोहींचा विटाळ धरावा म्हणजेच मनात विचार आणू नये."

ओवी : देव भाग्ये घरा येती । संपत्ती त्या सकळा ।। ३ ।। तुका म्हणे तें शरीर । गृह भांडार देवाचें ।। ४ ।।

अर्थ : त्याच्या घरी देवाचे भाग्य आणि सकळ संपत्ती येतील. तुकाराम महाराज म्हणतात, अशा पुरुषाचा देह केवळ देवाचे भांडारगृह आहे. 

भावार्थ : ज्याच्या मनात परमार्थ करण्याचा विचार आहे व जो माणूस दुसऱ्याचे धन व दुसऱ्याची स्त्री मिळवण्याबाबत विटाळ धरतो त्याचे मन पवित्र, निर्मळ असते. त्याच्या मनात लोभ, आशा, वासना असले विचार येत नाहीत. अशा माणसाच्या मनात नेहमी सतविचार (सात्विक किंवा चांगले विचार) येतात. अशी व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीचे धन विषासमान व दुसऱ्याची स्त्री माऊलीसमान मानते. या व्यक्तींच्या मनात सतत दुसऱ्यांचे चांगले कसे होईल, आपल्या मदतीमुळे दीन-दुबळ्या, गरजू लोकांना आनंद कसा वाटेल, त्यांचे समाधान कसे होईल हेच विचार चाललेले असतात. या विचारांमुळेच त्यांचे अंतःकरण शुद्ध होते. देवालाही नेहमी अशाच व्यक्ती आवडतात. देव अशा व्यक्तींच्याच हृदयात वास करून राहतो. संत ज्ञानेश्वर, गोरा कुंभार, सावतामाळी, नामदेव, एकनाथ, जनाई, मुक्ताई या संतांनीही कधीही धन, संपत्तीबाबत आशा बाळगली नाही कि मनात लोभ धरला नाही. त्यांनी प्रत्येक स्त्री हि माऊलीसमान मानली. या संतांच्या मनात नेहमी विठ्ठलभक्तीचेच विचार असायचे यामुळे आशा, लोभ, वासना, स्वार्थ या गोष्टींना थारा नसायचा. यांचे मन पवित्र, शुद्ध व निर्मळ असल्याने देवाने यांच्या हृदयात वास केला. 

          जे लोक या संतांप्रमाणे वागतील त्यांचे घरी देवाचे भाग्य व सुख, आनंद, समाधान, आत्मशांतता अशी सकळ संपत्ती येईल. यांच्या हृदयात देव वास करून राहील. यांचा देह म्हणजे देवाचे भंडारगृह होईल.









          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sunday, July 17, 2022

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - अखंड जया तुझी प्रीती । मज दे तयाची संगति

 तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - अखंड जया तुझी प्रीती । मज दे तयाची संगति

अखंड जया तुझी प्रीती । मज दे तयाची संगति | मग मी कमळापति । तुज बा नाणीं कांटाळा ||१||
पडोनि राहेन तये ठायीं । उगाचि संतांचिये पायीं | न मागे न करीं कांहीं । तुझी आण गा विठोबा ||२||
तुम्ही आम्ही पीडों जेणें । दोन्ही वारत्नी  एकानें | बैसलों धरणें । हाका देत दाराशी ||३||
तुका म्हणे या बोला । चित्त द्यावें बा विठ्ठला | आता न पाहिजे केला । अवघा माझा अव्हेग ||४||

ओवी : अखंड जया तुझी प्रीती । मज दे तयाची संगति | मग मी कमळापति । तुज बा नाणीं कांटाळा ||१||
पडोनि राहेन तये ठायीं । उगाचि संतांचिये पायीं | न मागे न करीं कांहीं । तुझी आण गा विठोबा ||२||

अर्थ : देवा, तुमच्याविषयीची प्रीती ज्यांच्यामध्ये निरंतर आहे, अशा भक्तांची संगती मला द्या. अहो कमळापती (लक्ष्मीपती) मग तुमच्याजवळ अधिक काही मागण्याचा मी तुम्हाला त्रास देणार नाही. त्या संतांच्या पायाजवळ मी उगाच पडून राहीन. दुसरे काही मागणार नाही आणि करणारही नाही ह्याबद्दल विठोबा तुमचीच शपथ वाहतो. 

भावार्थ : ज्या भक्तांच्या, संतांच्या मनामध्ये विठ्ठलाबद्दल अपार प्रेम (प्रीति) आहे असे भक्त, संत नित्यनियमाने विठ्ठलाचे नामस्मरण करतात, त्याचे भजन-कीर्तन गातात, त्याच्या भक्तीमध्ये रममाण होतात अशा भक्त व संतांचा सहवास (संगती) घडावा असे तुकाराम महाराजांना वाटते. या भक्तांचा, संतांचा सहवास घडल्याने तुकाराम महाराजांचे मनही भक्तीमार्गाकडे धावेल. मनात विठ्ठलाचे विचार येतील. संतांचा सहवास घडल्याने चार भक्तीपर शब्द ऐकायला मिळतील. संतांची संगत घडल्याने मनातील मळभ निघून जावून मन स्वच्छ, निर्मळ होईल. त्यांचे जीवन सुखकर होईल. म्हणूनच ते विठ्ठलाला म्हणतात कि, 'तुमच्याविषयीची प्रीती ज्यांच्यामध्ये निरंतर आहे, अशा भक्तांची संगती मला द्या. त्यांच्या पायाजवळ मी उगाच पडून राहीन. यांची संगत मिळाल्यावर मी तुमच्याजवळ काही मागणार नाही.(अधिक मागण्याचा तुम्हाला त्रास देणार नाही).' म्हणजेच ज्यांच्या मनामध्ये विठ्ठलाबद्दल अपार प्रेम, भक्ती आहे अशा भक्तांची (संतांची) संगत मिळावी, त्यांचा सहवास घडावा एवढीच त्यांची विठ्ठलाकडून अपेक्षा आहे, बाकी त्यांना विठ्ठलाकडून कुठलीही अपेक्षा नाही म्हणूनच ते म्हणतात कि, 'मी तुमच्याकडून दुसरे काही मागणार नाही आणि करणारही नाही ह्याबद्दल विठोबा तुमचीच शपथ वाहतो.'

ओवी : तुम्ही आम्ही पीडों जेणें । दोन्ही वारत्नी  एकानें | बैसलों धरणें । हाका देत दाराशी ||३||
तुका म्हणे या बोला । चित्त द्यावें बा विठ्ठला | आता न पाहिजे केला । अवघा माझा अव्हेग ||४||

अर्थ : आम्ही निरंतर तुमच्याकडे येऊन काही मागण्याची कटकट लावितो, त्यापासून तुम्हाला पीडा होते व वारंवार तुमच्याकडे येवून आम्हालाही वटवट करण्याची पीडा होते. आमचे जे काही मागणें आहे, त्याप्रमाणे दिलेत तर आपल्या उभयतांच्या पीडा दूर होतील, आणि ते मिळावे म्हणून तुमच्या दाराशी सारखे धरणे करून हांका मारीत आहे. तुकाराम महाराज म्हणतात, अहो, 'विठ्ठला ह्या माझ्या बोलण्याकडे लक्ष द्यावे व आमचा त्याग आपणाकडून होता कामा नये. 

भावार्थ : तुकाराम महाराज सारखे विठ्ठलाकडे जाऊन संतांची संगत घडावी, त्यांचा सहवास घडावा म्हणून मागणे मागत आहेत. विठ्ठलाच्या दाराशी जावून धरणे धरत आहेत. आपल्या जाण्याने व विठ्ठलाकडून सारखे मागण्यामुळे विठ्ठलाला पीडा होते, त्रास होतो असे तुकाराम महाराजांना वाटत आहे व त्यांनाही        सारखे-सारखे विठ्ठलाकडे जावून व त्याच्याकडे मागणे मागून पीडा होत आहे म्हणूनच ते विठ्ठलाला म्हणतात की, 'आमचे जे काही मागणें आहे (संतांची भेट घडावी हे मागणे) ते पुर्ण केले तर आपल्या उभयतांची (दोघांची) पीडा दूर होईल, दोघांनाही त्रास होणार नाही.' तसेच तुकाराम महाराज म्हणतात, अहो, 'विठ्ठला ह्या माझ्या बोलण्याकडे लक्ष द्यावे व आमचा त्याग आपणाकडून होता कामा नये.'

 

 


 

 

 

 

 

 

 














 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - आनंद अद्वय नित्य निरामय । जे कां निजध्येय योगियांचे ॥

 तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - आनंद अद्वय नित्य निरामय । जे कां निजध्येय योगियांचे ॥ आनंद अद्वय नित्य निरामय । जे कां निजध्येय योगियांचे ॥१॥ ...