Thursday, December 9, 2021

 

 नसीब 

          नसीब हा चित्रपट १७ मार्च १९८४ रोजी प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे निर्माता दिग्दर्शक मनमोहन देसाई होते. या चित्रपटाचे संवाद कादर खान यांनी लिहिले आहेत. प्रयाग राज आणि के के शुक्ला यांनी कथा लिहिली आहे. आनंद बक्षी यांनी गाणी लिहिली असून लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी संगीतबध्द केली आहेत. 

          अमिताभ बच्चन, ऋषी कपूर, शत्रुघ्न सिन्हा, हेमा मालिनी, रिना रॉय, किम, प्राण, अमजद खान, कादर खान, अमरीश पुरी, प्रेम चोपडा, शक्ती कपूर यांनी भुमिका केल्या आहेत. 

          नसीब या चित्रपटाची कहाणी लॉटरीच्या तिकिटापासून सुरू होते. एक मद्यधुंद माणूस जो त्याच्या दारूसाठी पैसे देऊ शकत नाही: त्याने त्याचे तिकीट वेटर नामदेव ( प्राण ) याला विकण्याचा निर्णय घेतला. नामदेव आणि त्याचे तीन मित्र दामू ( अमजद खान ), रघु ( कादर खान ) आणि जग्गी ( जगदीश राज ) हे तिकीट खरेदी करतात. तिकीट कोणाला मिळेल हे ठरवण्यासाठी ते पत्ते खेळतात. जग्गी जिंकतो आणि तिकीट त्याच्याकडेच राहते. तिकीट विजेते ठरल्यावर दामू आणि रघू इतर दोघांकडे वळतात. ते जग्गीला मारतात आणि नामदेवला दोष देतात. नामदेव पळून जातो, पण रघु आणि दामूने हस्तक्षेप करून त्याला पुलावरून नदीत फेकून दिले. नामदेव मृत झाल्याचे मानले जाते तथापि, त्याला डॉन ( अमरीश पुरी ) ने वाचवले आणि तो जिवंत आहे हे कोणालाही माहिती नाही.

          वीस वर्षांनंतर, दामू आणि रघू त्यांच्या चोरीच्या लॉटरीतील पैसे आलिशान हॉटेल्स बांधण्यासाठी वापरतात आणि लाखो कमावतात. तो आता खूप यशस्वी उद्योजक बनला आहे. दामू त्याच्या पैशातील काही भाग त्याचा धाकटा मुलगा विकी ( शत्रुघ्न सिन्हा ) याला इंग्लंडमधील शाळेत पाठवण्यासाठी वापरतो. ते नामदेवचा मोठा मुलगा आणि विकीचा जिवलग मित्र जॉनी ( अमिताभ बच्चन ) यांना हॉटेलमध्ये वेटर म्हणून ठेवतात. योगायोगाने (किंवा नशिबाने!) जॉनी आणि विकी एकाच सुंदर गायिकेच्या, मिस आशा ( हेमा मालिनी ) च्या प्रेमात पडतात. विकी हा ज्युलीचा ( रीना रॉय) बालपणीचा मित्र आहे.  ज्युली विकीवर प्रेम करत असते, पण तो तिला फक्त एक मित्र म्हणून पाहतो. विकी आशावर प्रेम करतो हे जॉनीला कळल्यावर तो आणि ज्युली स्वतःच्या प्रेमाचा त्याग करतात, विकी आणि आशा पुन्हा एकत्र येतील याची खात्री करण्यासाठी. त्याच वेळी, जॉनीचा धाकटा भाऊ सनी ( ऋषी कपूर ) आशाची धाकटी बहीण किम (किम) च्या प्रेमात पडतो. किम आणि आशा या जग्गीच्या मुली आहेत ज्यांची हत्या नामदेवनेच केली होती. नामदेव लवकरच परत येतो आणि दामू आणि रघूला त्याची मुले जॉनी आणि सनी यांच्यापासून वेगळे केल्याचा बदला घेण्याची योजना आखतो. या सर्व पात्रांचे आयुष्य एकमेकांत गुंफले जाते आणि प्रेम, मैत्री, त्याग, कपट, सूड आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे नशिबाची एक मजेदार कथा बनते.

          जॉन जानी जनार्दन हे गाणे अमिताभवर चित्रित झाले आहे. हे गाणे मोहमद रफी यांनी गायले आहे. या गाण्याचे वैशिष्ठय म्हणजे फिल्मी कलाकार एकत्र आले आहेत. राज कपूर, शम्मी कपूर, रणधीर कपूर, धर्मेंद्र, राजेश खन्ना, राकेश रोशन, विजय अरोरा, वहिदा रेहमान, शर्मिला टागोर, माला सिन्हा, बिंदू, सिमी गरेवाल, हे कलाकार एकत्र आले आहेत. 

          'चल, चल मेरे भाय तेरे हात हाथ जोडता हूँ' हे गाणे अमिताभ व ऋषी कपूर यांच्यावर चित्रित झाले आहे. ह्या गाण्याचे वैशिष्ठय म्हणजे मोहमद रफींबरोबर अमिताभ व ऋषी कपूर यांनीही आपला आवाज दिला आहे. दारूच्या नशेत अमिताभ बॉक्सिंग रिंगमध्ये बॉक्सरकडून मार खात असतो तेव्हा ऋषी कपूर तिथे येतो व बॉक्सरला मार देतो. बॉक्सरकडून मार खाल्लेल्या अमिताभला घरी चलण्याचा आग्रह करतो तेव्हा ऋषी कपूर हे गाणे म्हणतो. 

          'रंग जमाके जायेंगे' हे गाणे अमिताभ, ऋषी कपूर व शत्रुघ्न सिन्हा यांच्यावर चित्रित झाले असून अमिताभने मेट्याडोर स्पॅनिश बुलफायटर, शत्रुघ्न सिन्हाने कझाक सेनानी व ऋषी कपूरने चार्ली चॅप्लिनची वेषभुषा केली होती. 

          सर्व कलाकारांच्या उत्कृष्ठ अभिनयामुळे हा चित्रपट सुपरहिट ठरला. ह्या चित्रपटाने एक करोडपेक्षाही जास्त धंदा केला. एक करोडपेक्षा  जास्त धंदा केलेल्या अमिताभच्या ९ चित्रपटांपैकी हा एक चित्रपट आहे. 


 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tuesday, December 7, 2021

'दस नंबरी' गोलंदाज

 


 'दस नंबरी' गोलंदाज 

          भारत न्यूझिलंड यांच्यातील दुसऱ्या कसोटी सामन्यातील दुसरा दिवस एका पराक्रमाने गाजला. या पराक्रमाचे साक्षीदार होते वानखेडे स्टेडियम व स्टेडियममध्ये उपस्थित असलेले प्रेक्षक. ज्या खेळाडूने याआधी हा पराक्रम केला होता तोही उपस्थित होता व त्याच्या डोळ्यादेखत हा पराक्रम घडत होता. ज्याने याआधी हा पराक्रम केला होता तो खेळाडू होता अनिल कुंबळे व त्याच्या डोळ्यादेखत पराक्रम करणारा होता न्यूझिलंडचा गोलंदाज एजाज पटेल. एजाज पटेलने भीमपराक्रम केला तो म्हणजे एकाच डावात भारताचे १० बळी टिपण्याचा. 

          मुळच्या मुंबईच्या असणाऱ्या व न्यूझीलंडकडून खेळणाऱ्या पटेलने डावात १० बळी टिपण्याचा पराक्रम करून तिसरा खेळाडू ठरला. याआधी हा पराक्रम जिम लेकर व अनिल कुंबळे यांनी केला होता. आता पटेलने हा पराक्रम करून मानाचे स्थान पटकावले. एजाज पटेलने हा पराक्रम करावा हे बहुदा नियतीच्याच मनात असावे कारण त्याच्या फिरकीसमोर कोहली, पुजारासारखे अनुभवी खेळाडू बाद झाले. भारतीय फलंदाज सहसा फिरकी गोलंदाजांना कधीही शरण जात नाहीत परंतु एजाज पटेलच्या फिरकीसमोर दहाही भारतीय फलंदाजांनी शरणागती पत्करली. एजाज पटेलच्या स्वप्नातही नसेलकी आपल्या हातून एवढा मोठा पराक्रम घडेल. 

        भारताने हा कसोटी सामना जिंकून मालिका जिंकली असली तरी एजाज पटेलने केलेला पराक्रम त्याच्या व वानखेडे स्टेडियमच्या स्मरणात नक्कीच राहील.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Saturday, October 16, 2021

नमक हलाल -- विनोदाचा तडका

 विनोदाचा तडका -- नमक हलाल 

          हा चित्रपट ३० एप्रिल १९८२ रोजी प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे निर्माता सत्येंद्र पाल असून दिग्दर्शक प्रकाश मेहरा आहेत. कादर खान यांनी संवाद लिहिले आहेत. अंजान यांनी गाणी लिहिली असून बप्पी लाहिरी यांनी संगीतबद्ध केली आहेत. अमिताभ बच्चन, परवीन बॉबी, शशी कपूर, स्मिता पाटील, वहिदा रेहमान, रंजीत, ओम प्रकाश यांच्या मुख्य भूमिका आहेत. 

               या चित्रपटातील गीते किशोर कुमार व आशा भोसले यांनी गायली आहेत. विशेष म्हणजे आशा भोसले यांच्या आवाजातील 'जवानी जाने मन, हसीन दिलरूबा' हे गाणे सुपर हिट ठरले. हे गाणे परवीन बॉबीवर चित्रित झाले आहे तसेच तिच्यावर चित्रित झालेले 'रात बाकी, बात बाकी' हे गाणे सुद्धा सुपरहिट झाले. अमिताभ व स्मिता पाटील यांच्यावर चित्रित झालेले गाणे 'आज रपट जाये तो हमे ना उठयो' हे गाणेसुद्धा सुपरहिट ठरले. अमिताभवर चित्रित झालेले गाणे 'पग घुंगरू बांध मीरा नाची थी' लोकप्रिय झाले. हे गाणे किशोर कुमार व पंडित सत्यनारायण मिश्रा यांनी गायले. ह्या गाण्यासाठी किशोर कुमार यांना फिल्मफेअरतर्फे दिला जाणारा सर्वश्रेष्ठ पार्श्वगायकचा पुरस्कार मिळाला.

               या चित्रपटात अमिताभ एका खेडेगावातील साधा भोळा माणूस दाखवला आहे. त्याचे नाव आहे अर्जुनसिंग. त्याचे दद्दू (ओम प्रकाश) त्याला प्रेमाने वाढवतात, त्याला जीव लावतात. त्यांचे सांगणेवरून अर्जुनसिंग नोकरीसाठी मुंबईत येतो व राजा कुमार (शशी कपूर) यांचे हॉटेलात नोकरी करतो. तिथे त्याची गाठ पडते पुनमशी (स्मिता पाटील). 

                ह्या हॉटेलचा मालक राजा कुमार असून हे हॉटेल सावित्री (वहिदा रेहमान) चालवत असते. ह्या हॉटेलचा मॅनेजर रंजित सिंग असून त्याचा ह्या हॉटेलवर डोळा असतो. हे हॉटेल मिळवण्यासाठी राजा कुमार याला मारण्यासाठी निशाला (परवीन बॉबी) हाताशी धरून प्लॅन आखतो. निशा हि डान्सर असते. राजाची आणि निशाची भेट होते आणि राजा तिच्याकडे आकर्षित होतो. निशाही हळूहळू राजाच्या प्रेमात पडते त्यामुळे ती राजाला मारू शकत नाही. राजाला मारण्यासाठी बोटीवर एका पार्टीचा प्लॅन आखतात परंतु अर्जुन हा प्लॅन उधळून लावतो. 

          शेवटी रंजीत आणि त्याची माणसे अर्जुन आणि राजाच्या कुटुंबाला किडनॅप करतात आणि राजाची प्रॉपर्टी आपल्या नावावर करण्यासाठी दोघांना ब्लँकमेल करतात परंतु राजा आणि अर्जुन रंजीत व त्याच्या माणसांशी दोन हात करतात व आपल्या कुटुंबाला त्यांच्या तावडीतून सोडवतात. राजाचे निशाशी व अर्जुनाचे पुनमशी लग्न होते व आई सावित्रीबरोबर सुखाने राहू लागतात. 

अमिताभचे विनोदी सीन --

          ह्या चित्रपटाला विनोदी तडका दिलेला आहे त्यामुळे हा चित्रपट कुठेही कंटाळवाणा वाटत नाही उलट प्रेक्षकांची चांगलीच करमणूक झाली. अमिताभने विनोदी अभिनय करून या चित्रपटात विनोदी रंग भरले व प्रेक्षकांना मनमुराद हसवले. अमिताभच्या विनोदी प्रसंगांमुळे हा चित्रपट चांगलाच लक्षात राहतो. अमिताभवर चित्रित झालेले व सुपरहिट ठरलेले काही विनोदी प्रसंग पुढीलप्रमाणे 

१) इंग्लिश इज अ व्हेरी फनी लँग्वेज --

          अमिताभ नोकरीसाठी शहरात येतो व रंजीतला भेटतो तेव्हा अमिताभ विनोदी ढंगात आपली ओळख करून देतो. रंजीत त्याला इंग्लिशबाबत विचारतो तेव्हा 'आय कॅन टाक इंग्लिश, आय कॅन वाक इंग्लिश, आय कॅन लाफ इंग्लिश बिकॉज इंग्लिश इज अ फनी लँग्वेज' असे सांगतो आणि त्याला इंग्लिशमधून क्रिकेट कॉमेंटरी ऐकवतो. हा अमिताभचा विनोदी सीन चांगलाच प्रसिद्ध झाला. 

२) अमिताभ माशीला पकडण्याचा प्रयत्न करतो तो प्रसंग --

          शशी कपूरची हॉटेल विकणेबाबत व्यापाऱ्यांबरोबर मीटिंग चालू असते. मिटिंग चालू असताना अचानक एक माशी येते. हि माशी कुणाच्या टकलावर जाते तर कुणाच्या मिशीवर जावून बसते. अमिताभ या माशीला पकडण्यासाठी जंग जंग पछाडतो. अमिताभच्या हरकतीमुळे सर्व व्यापारी पळून जातात. माशी शेवटी अमिताभच्या नाकावर बसते. शशी कपूर अमिताभला 'हिलना मत' असे सांगतो व त्याच्या नाकावर जोराचा ठोसा लगावतो. अमिताभच्या विनोदी अदाकारीमुळे प्रेक्षक मनमुराद हसतात. 

३) बुट पाण्यात पडतो तो प्रसंग -- 

          अमिताभ नोकरीसाठी शहरात येतो व भैरव (प्यारेलाल) याच्या इथे राहतो. भैरव त्याला रात्री एका मोठया हॉटेलमध्ये पार्टीला घेऊन जातो. पार्टीत आल्यावर अमिताभच्या बुटावर खादयपदार्थ पडतो. अमिताभ बुट साफ करण्यासाठी वाहत्या पाण्यात पाय ठेवतो एवढयात पायातून बूट निसटतो व पाण्याबरोबर वाहू लागतो. वाहत्या पाण्यातून बूट काढण्यासाठी अमिताभने केलेला प्रयत्न प्रेक्षकांना मनमुराद हसवतो. या प्रसंगात अमिताभने प्रेक्षकांचे भरपूर मनोरंजन केले. हा सीन अजूनही बघितला तरी चेहऱ्यावर हसू फुलते. 

          अमिताभच्या उत्तम अभिनयामुळे व विनोदी अदाकारीमुळे हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर सुपरहिट झाला.



इंग्लिश इज अ व्हेरी फनी लँग्वेज -- अमिताभचा सुपरहिट ठरलेला विनोदी प्रसंग








 

 

 

 

 

 

 

 

            

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sunday, October 3, 2021

अवीट गोडीचे गाणे - देहाची तिजोरी, भक्तीचाच ठेवा । उघड दार देवा आता उघड दार देवा ।।

 

अवीट गोडीचे गाणे - देहाची तिजोरी, भक्तीचाच ठेवा । उघड दार देवा आता उघड दार देवा ।।

          हे गीत 'आम्ही जातो आमुच्या गावा' या चित्रपटातील आहे. हा चित्रपट १९६८ रोजी प्रदर्शित झाला. हा चित्रपट कमलाकर तोरणे यांनी निर्मित आणि दिग्दर्शित केला आहे. या चित्रपटात उमा भेंडे, श्रीकांत मोघे, सूर्यकांत मांढरे, धुमाळ, गणेश सोळंकी, मधू आपटे यांच्या मुख्य भुमिका आहेत. 

         हे गीत जगदीश खेबुडकर यांनी लिहिले असून सुधीर फडके यांनी संगीतबद्ध केले आहे तसेच आपल्या सुरेल आवाजात गायले आहे. हे भक्तीगीत असून अजूनही ऐकायला गोड वाटते. 

       संताजी, धनजी आणि सयाजी (सूर्यकांत मांढरे, धुमाळ, गणेश सोळंकी) हे श्रीधर पंतच्या दारात येतात. ते पंतला समजावून सांगतात की ते प्रवासी आहेत आणि पंत त्यांना काही दिवस त्यांच्या घरी ठेवण्याची संधी देतात. एके रात्री संधी बघून तिघेजण श्रीधर पंतांची तिजोरी फोडण्याचा प्रयत्न करत असताना त्यांच्या कानावर ह्या गीताचे बोल पडतात. तिथेच त्यांचे हात थबकतात व तिजोरी फोडण्याचा विचार सोडून देतात. जेव्हा तिघे तिजोरी फोडत असतात तेव्हा त्यांच्या मनात एक भीती असते कि एका सज्जन माणसाच्या घरी आपण चोरी करत आहोत म्हणून त्यांच्या हाताला कंप सुटतो म्हणजेच त्यांचे हात थरथर कापतात. जगदीश खेबूडकरांनी 'मनी चोरट्याच्या का रे भिती चांदण्यांची, सरावल्या हातांनाही कंप का सुटावा' या ओळीतून सुंदर मांडले आहे. जगदीश खेबूडकरांनी हे भक्तिगीत उत्तम लिहिले आहे व सुधीर फडके यांनी आपल्या सुरेल आवाजात गावून अजरामर केले आहे. 

     

देहाची तिजोरी, भक्तीचाच ठेवा

उघड दार देवा आता उघड दार देवा ।। धृ ।।

पिते दूध डोळे मिटूनी जात मांजराची

मनी चोरट्याच्या का रे भिती चांदण्यांची

सरावल्या हातांनाही कंप का सुटावा ।। १ ।।

उजेडात होते पुण्य, अंधारात पाप

ज्याचे त्याचे हाती आहे कर्तव्याचे माप

दुष्ट दुर्जनांची कैसी घडे लोक सेवा ।। २ ।।

स्वार्थ जणू भिंतीवरचा आरसा बिलोरी

आपुलीच प्रतिमा होते आपुलीच वैरी

घडोघडी अपराध्यांचा तोल सावरावा ।। ३ ।।

तुझ्या हाती पांडुरंगा तिजोरी फुटावी 

मुक्तपणे भक्ती माझी तुझी तू लुटावी 

मार्ग तुझ्या राऊळाचा मला आकळावा ।। ४ ।।

भलेपणासाठी कोणी बुरेपणा केला 

बंधनात असुनी वेडा जगी मुक्त झाला  

आपुल्याच सौख्यालागी करील तो हेवा ।। ५ ।।
 

 

Wednesday, September 15, 2021

अमर अकबर अँथोनी

 

 अमर अकबर अँथोनी 

           हा चित्रपट २७ मे १९७७ रोजी प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे निर्माता, दिग्दर्शक मनमोहन देसाई आहेत. या चित्रपटाची कथा जीवनप्रभा देसाई यांनी लिहिली असून पटकथा प्रयागराज यांनी लिहिली आहे. कादर खान यांनी संवाद लिहिले आहेत. या चित्रपटातील गाणी आनंद बक्षी यांनी लिहिली असून लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी संगीतबद्ध केली आहेत. ह्या चित्रपटातील गाणी मोहमद रफी, किशोर कुमार, लता मंगेशकर, मुकेश, महेंद्र कपूर, शैलेंद्र सिंग यांनी गायली आहेत. अमिताभने किशोर कुमार समवेत 'माय नेम इज अँथोनी गोन्साल्विस' हे गाणे गायले आहे. 'अमर अकबर अँथोनी' हे टायटल सॉंग अमिताभ बच्चन, विनोद खन्ना, ऋषी कपूर यांच्यावर चित्रित झालेले गाणे लोकप्रिय झाले. 

          अमिताभ बच्चन, विनोद खन्ना, ऋषी कपूर, नीतू सिंग, परवीन बॉबी, शबाना आझमी, निरुपा रॉय, प्राण, जीवन यांच्या मुख्य भूमिका आहेत. 

           या चित्रपटाची कहाणी तीन भावांवर आधारीत आहे. हे तीन भाऊ लहानपणी एकमेकांपासून वेगळे होतात व तीन धर्मांच्या परिवारातील लोक त्यांचा सांभाळ करतात. अमर (विनोद खन्ना) हिंदू धर्मात जातो व पोलीस इन्स्पेक्टर बनतो. अकबर (ऋषी कपूर) मुस्लिम धर्मात जातो व गायक बनतो. अँथोनी (अमिताभ बच्चन) ख्रिश्चन धर्मात जातो व देशी दारूच्या दुकानाचा मालक होतो.   हे तिघेही एका दिवशी रस्ता अपघातात जखमी झालेल्या महिलेचा जीव वाचवण्यासाठी रक्त देतात. त्या तिघांना माहिती नाही की ती त्यांची आई भारती आहे, जी फूल विक्रेते म्हणून काम करते.

अकबर डॉक्टर सलमा अली ( नीतू सिंग ) च्या प्रेमात पडतो . पण त्याचे वडील तैयब अली यांना अकबर अजिबात आवडत नाही. पण एकदा घरात आग लागली की तो त्या लोकांना घराच्या आगीपासून वाचवतो आणि या घटनेपासून तो तिला आवडायला लागतो. अमर लक्ष्मी ( शबाना आझमी ) च्या प्रेमात पडतो , जो तिच्या सावत्र आईच्या अत्याचाराला बळी पडला आहे. अमर तिच्या सावत्र आईला, तिच्या आजीला अटक करतो आणि तिला पुन्हा घरी आणतो. लंडनहून भारतात आलेल्या जीनी ( परवीन बाबी ) च्या प्रेमात अँथनी पडतो .

            रॉबर्टने जेनीचे अपहरण केले, तर लक्ष्मीचा तिचा भाऊ रणजीतनेही अपहरण केले, जो रॉबर्टसाठी काम करतो.  अमर, अकबर आणि अँथनी हे तिघे मिळून वेषांतर करून सलमाबरोबर रॉबर्टच्या घरात  शिरले. सलमा जैनी आणि लक्ष्मीची सुटका करते. त्याच वेळी, तीन भाऊ रॉबर्ट आणि त्याच्या गुंडांची हत्या करतात आणि त्यांना पोलिसांच्या स्वाधीन करतात. किशनलालला त्याच्या जुन्या गुन्ह्यांसाठी पुन्हा शिक्षा मिळते, पण तो भारतीला सांगतो की आता त्याची तीन मुले एक झाली आहेत आणि हेच महत्त्वाचे आहे. यासह कथा संपते.

अमिताभचा विनोदी सीन --

          अमिताभ बच्चन दारू पिऊन व बॉक्सिंग रिंगमध्ये मार खाऊन जखमी अवस्थेत आपल्या खोलीत येतो. आरशासमोर उभे राहतो आणि आरशातील आपल्याच प्रतिमेबरोबर बोलत राहतो व आरशातील प्रतिमेलाच अँथोनी समजून मलमपट्टी करतो. खरे तर हा दोन मिनिटाचा सीन पण अमिताभने केलेल्या विनोदी अदाकारीमुळे हा सीन कायम लक्षात राहणारा आहे व प्रेक्षकांना हसवत ठेवणारा आहे. 

 अँथोनी गोन्साल्विस पात्राची रंजक कथा --

          दिग्दर्शक मनमोहन देसाई यांना अमिताभच्या पात्रासाठी पहिल्यांदा अँथोनी फर्नांडिस या नावाची योजना केली. मनमोहन देसाई यांनी आनंद बक्षींकडून 'माय नेम इज अँथोनी फर्नांडिस' हे गाणेही लिहून घेतले. देसाई यांनी संगीतकार लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांना हे गीत ऐकवले परंतु त्यांना अँथोनी फर्नांडिस हे नाव काही रुचले नाही. प्यारेलाल यांनी प्रसिद्ध संगीतकार व व्हायोलिन वादक अँथोनी गोन्साल्विस यांचे नाव देण्यास सुचविले व गाण्यात 'माय नेम इज अँथोनी फर्नांडिस' ऐवजी 'माय नेम इज अँथोनी गोन्साल्विस' हा बदल करण्यास सांगितला. अशा तऱ्हेने अमिताभने साकारलेले अँथोनी गोन्साल्विस हे पात्र प्रसिद्ध संगीतकार व व्हायोलिन वादक अँथोनी गोन्साल्विस यांचे नावावरून सुचले व प्रसिद्धही झाले. 

           'माय नेम इज अँथोनी गोन्साल्विस' या गाण्यात अमिताभने विनोदी अभिनय केला आहे. हे गाणे अमिताभ व परवीन बॉबी यांच्यावर चित्रित केले आहे. या गाण्याचे वैशिष्टय म्हणजे अमिताभने किशोर कुमार समवेत गाणे गायले आहे. 

विलक्षण योगायोग --

          चार प्रसिद्ध दिग्गज गायकांनी एकत्र येऊन चित्रपटासाठी गाणे गायचे म्हणजे विलक्षण योगायोगच म्हणायला हवा व हा विलक्षण योगायोग जुळून आला तो या चित्रपटातील 'हमको तुमसे हो गया है प्यार क्या करे' या गाण्याच्या वेळेस. मोहमद रफी, मुकेश, किशोर कुमार व लता मंगेशकर ह्या चार नावाजलेल्या गायकांनी त्यांच्या कारकिर्दीतील पहिल्यांदाच एकत्रितपणे  येऊन हे गीत गायले. ह्या गाण्यामध्ये मोहमद रफी ऋषी कपूरसाठी, मुकेश विनोद खन्नासाठी, किशोर कुमार अमिताभ बच्चनसाठी गायले तर लता मंगेशकर शबाना आझमी, नितु सिंग, परवीन बॉबी यांच्यासाठी गायल्या. 

          अमिताभ बच्चनला उत्कृष्ठ अभिनयामुळे फिल्मफेअर तर्फे दिला जाणारा 'बेस्ट ऍक्टर' चा पुरस्कार मिळाला.

         

 









 

 

 

 

 

 

 

 

 

Friday, July 23, 2021

आषाढी एकादशी -- आनंद व भक्तिमय सोहळा (सांगली सकाळला आलेला लेख)

  

आषाढी एकादशी -- आनंद व भक्तिमय सोहळा

          एका महिन्यात दोन एकादशी असतात. त्यात सर्वात मोठी एकादशी म्हणजे आषाढी व कार्तिकी एकादशी. आषाढ महिन्याच्या शुद्ध पक्षात येणारी एकादशी आषाढी एकादशी किंवा देवशयनी एकादशी म्हणून ओळखली जाते. मनुष्याचे एक वर्ष हे देवांचे एक अहोरात्र असते. दक्षिणायन हि देवांची रात्र असून उत्तरायण हा त्यांचा दिवस असतो. आषाढ महिन्यात येणाऱ्या कर्क संक्रातीला उत्तरायण पूर्ण होऊन दक्षिणायन सुरु होते म्हणजेच देवांची रात्र सुरु होते. म्हणून आषाढी एकादशीला देवशयनी (देवांच्या निद्रेची) एकादशी म्हणतात. 

          आषाढी एकादशीला असंख्य भक्तजन विठ्ठलाच्या भेटीला पंढरपूरला जात असतात व विठ्ठलाचे दर्शन घेतात. या दिवशी पंढरपुरात भक्तजनांचा मेळाच भरलेला असतो. या दिवशी ज्ञानेश्वर महाराज, तुकाराम महाराज व इतर संतांच्या पालख्या व त्यांच्या बरोबर आलेल्या वारकऱ्यांच्या दिंडया पंढरपुरात दाखल होतात. सगळीकडे टाळ, मृदूंगाच्या निनादात विठूनामाचा गजर चालू असतो. विठ्ठलाच्या दर्शनामुळे सर्व भक्तजन पंढरपूरच्या वाळवंटात आनंदाने नाचत असतात, विठूनामाच्या गजरात डोलत असतात. " अवघे गरजे पंढरपूर, चालला विठूनामाचा गजर" या उक्तीनुसार संपूर्ण पंढरपूर विठूनामाच्या गजराने भरून गेलेले असते तसेच भक्तीमय वातावरणाने भारावून गेलेले असते. पंढरपूरनगरी भक्तीरसाने न्हाहून निघालेली असते. पंढरपुरात या दिवशी आनंद, चैतन्यदायी सोहळाच भरलेला असतो. तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंगात एकादशीचे सुंदर वर्णन केले आहे. ते म्हणतात, "आज आहे एकादशी । चला जाऊ पंढरीसी ।। १ ।।  चंद्रभागे करुनि स्नान । घेऊ देवाचे दर्शन ।। २ ।। वाळवंटी झाली दाटी । संत महंत होतील भेटी ।। ३ ।। तुका म्हणे पंढरपूर । साधू  संतांचे माहेर ।। ४ ।।

          एकादशी व्रत हे पवित्र, निर्मळ आहे. या दिवशी उपवास करावा. विठ्ठलाचे चिंतन करावे, नामस्मरण करावे, भजन-कीर्तन गावे. हरीकथा वाचावी. ज्ञानेश्वरी, तुकाराम महाराज गाथा, एकनाथी भागवत असे ग्रंथ वाचावेत. एकादशी व्रत कसे करावे हे पुढील अभंगात सांगितले आहे, "एकादशी, एकादशी । जया छंद अहर्निशी ।। १ ।। व्रत करी जो नेमाने । तया वैकुंठीचे येणे ।। २ ।। नामस्मरण, जाग्रण । वाचे गाये नारायण ।। ३ ।। तोचि भक्त सत्य याचा । एक जनार्दन म्हणे वाचा ।। ४ ।।" पुढील अभंगात असे म्हणले आहे कि, "पवित्र व्रत एकादशी । करा रे उपवासी ।। १ ।। करा रे हरीचे चिंतन । वाचे गावे हरीचे भजन ।। २ ।। चला जावू पंढरीला । विठू माऊलीच्या दर्शनाला ।। ३ ।। घेऊ विठुरायाचे दर्शन । स्वच्छ, निर्मळ होईल मन ।। ४ ।।

          एकादशी व्रत हे फलप्राप्ती करून देणारे व्रत आहे. हे व्रत केल्याने अंतर्मन व बाह्यमन शुध्द, निर्मळ होते. मोह, माया, मत्सर, क्रोध, लोभ, अहंकार या दुर्गुणांपासून मन बाजूला होते व विठ्ठलाशी एकरूप होते. विठ्ठल हे विष्णूचे रूप असल्याने विठ्ठलामार्फत विष्णूपाशी जायला मिळते हा आषाढी एकादशी करण्याचा मोठा फायदा आहे. म्हणूनच तुकाराम महाराज आपल्या अभंगात म्हणतात कि, "ज्यासी घडे एकादशी । जाणे लागे विष्णूपाशी ।। तुका म्हणे पुण्यराशी । तोचि करी एकादशी ।।" म्हणजेच जो एकादशी करतो त्याच्या जवळ विठ्ठलाच्या रूपात पुण्याच्या राशी ओतल्या जातात.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thursday, July 22, 2021

तुकाराम महाराज गाथा -- अभंग -- आज आहे एकादशी ।



तुकाराम महाराज गाथा -- अभंग - आज आहे एकादशी ।

आज आहे एकादशी । चला जाऊ पंढरीसी ।। १ ।।

चंद्रभागे करुनि स्नान । घेऊ देवाचे दर्शन ।। २ ।।

     वाळवंटी झाली दाटी । संत महंत होतील भेटी ।। ३ ।।

तुका म्हणे पंढरपूर । साधु संतांचे माहेर ।। ४ ।।

ओवी : आज आहे एकादशी । चला जाऊ पंढरीसी ।। १ ।। चंद्रभागे करुनि स्नान । घेऊ देवाचे दर्शन ।। २ ।।

अर्थ : आज एकादशी आहे त्यानिमित्ताने पंढरीला जाऊ. चंद्रभागेमध्ये स्नान करून देवाचे दर्शन घेऊ. 

भावार्थ : पंढरपुरात विठ्ठलाचे वास्तव्य आहे. तिथे विठोबा आपल्या भक्तांची वाट बघत विटेवर उभा आहे. कधी एकदा आपल्या भक्तांना डोळे भरून पाहतो असे विठ्ठलाला झाले आहे. तर भक्तांनाही विठ्ठलभेटीची आस लागलेली आहे. म्हणूनच भक्त लांबलांबहून चालत येवून एकादशीच्या दिवशी चंद्रभागा नदीमध्ये स्नान करून विठ्ठलाचे दर्शन घेतात. एकादशी हा पवित्र दिवस आहे. जो कोणी या दिवशी विठ्ठलाचे दर्शन घेईल त्याला विठ्ठल सुखीसमाधानी ठेवतो. त्याच्या अडीअडचणी दूर करतो. म्हणूनच असंख्य भाविक विठ्ठलाचे दर्शन मिळावे यासाठी एकादशीच्या दिवशी पंढरपुरात गर्दी करतात. तुकाराम महाराजही एकादशीच्या दिवशी पंढरपुरात जावून विठ्ठलाचे दर्शन घेत होते. विठ्ठलाचे दर्शन झाल्याने त्यांना सुख प्राप्त होत होते. मन समाधानी, आनंदी होत होते. म्हणूनच ते म्हणतात कि, "आज एकादशी आहे त्यानिमित्ताने पंढरीला जाऊ. चंद्रभागेमध्ये स्नान करून देवाचे (विठ्ठलाचे) दर्शन घेऊ."

 ओवी : वाळवंटी झाली दाटी । संत महंत होतील भेटी ।। ३ ।। तुका म्हणे पंढरपूर । साधु संतांचे माहेर ।। ४ ।।

अर्थ : भाविकांची वाळवंटी दाटी झाली आहे. संत महंतांचीही भेट होईल. तुकाराम महाराज म्हणतात, पंढरपूर हे साधु संतांचे माहेर आहे. 

भावार्थ : एकादशीच्या दिवशी असंख्य भाविक पंढरपुरात आले आहेत व त्यांनी विठ्ठलाचे दर्शन घेतले आहे. हे भाविक विठ्ठलाचे दर्शन मिळाल्याने वाळवंटात आनंदाने नाचत आहेत. तर काही वैष्णव टाळ-मृदूंगाच्या साथीत डोलत आहेत. सर्व वैष्णवांनी वाळवंटात एकच दाटी केली आहे व मुखाने हरीनामाचा गजर करीत आहेत. संपूर्ण वाळवंट हरिनामाच्या गजराने दुमदुमून गेले आहे. प्रत्येक भाविक विठ्ठलमय झाला आहे व प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर आनंद ओसंडून वाहत आहे. वाळवंट वैष्णवांच्या भक्तीरसाने फुलून गेले आहे. 

          या दिवशी संत महंतही विठ्ठलाच्या भेटीसाठी आलेले आहेत. त्यांचे येण्याने पंढरपूर नगरी पावन झाली आहे. पंढरपुरात आल्यावर त्यांचीही भेट होईल. त्यांचा सहवास घडल्याने व त्यांचे उपदेशपर बोल ऐकल्याने मनाला समाधान प्राप्त होईल. त्यांच्यात देवाचा अंश असल्याने त्यांची भेट झाली म्हणजेच देवाची भेट झाल्यासारखेच आहे व त्यांची भेट होणे म्हणजे पुण्य कमावण्यासारखेच आहे. म्हणूनच एकादशीच्या दिवशी विठ्ठलाचे दर्शन मिळणे व संत महंतांची भेट घडणे म्हणजे दुग्धशर्करा योग आहे. म्हणूनच तुकाराम महाराज म्हणतात कि, "एकादशीच्या दिवशी पंढरपुरात गेल्यावर विठ्ठलाबरोबरच संत महंतांचीही भेट होईल."

         जेव्हा मुलगी सासरहून माहेराला येते तेव्हा तिच्या चेहऱ्यावर आनंद ओसंडून वाहत असतो. तिला तिचे आई-वडील, भाऊ, नातेवाईक भेटणार असतात. तसेच साधुसंतही विठ्ठलाला भेटणार असतात. म्हणूनच त्यांचे चेहऱ्यावर आनंद ओसंडून वाहत असतो. विठ्ठल त्यांची माउली आहे. माऊली आपल्या मुलांचा सांभाळ करते तसेच विठ्ठलही माऊली बनून साधुसंतांचा सांभाळ करतो. साधुसंतही विठ्ठलापुढे लहान मुलाप्रमाणे हट्ट करतात. मुलीला माहेरी आल्यावर आई-वडील भेटल्यावर जे सुख प्राप्त होते तसे सुख साधुसंतांना पंढरपुरात आल्यावर व विठ्ठलाचे दर्शन घेतल्यावर प्राप्त होते. साधुसंतांना पंढरपुरात जे सुख अनुभवता येते ते सुख त्यांना कुठेही अनुभवता येत नाही. म्हणूनच तुकाराम महाराज म्हणतात कि, "पंढरपूर हे साधुसंतांचे माहेर आहे."

                                                                        

























 

 



तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - आनंद अद्वय नित्य निरामय । जे कां निजध्येय योगियांचे ॥

 तुकाराम महाराज गाथा - अभंग - आनंद अद्वय नित्य निरामय । जे कां निजध्येय योगियांचे ॥ आनंद अद्वय नित्य निरामय । जे कां निजध्येय योगियांचे ॥१॥ ...